Kalada

Op de dag voor kerst komen kinderen met een triangel langs de deuren om een kerstriedel ten gehore te brengen. De toehoorder wordt dan geacht zoetigheden en geld te geven. Vooral dat laatste. Aan het eind van de dag zie je dan diezelfde kinderen in de kiosk zakken chips kopen. Daarna liggen hun fietsjes bij het internetcafé waar ze hun zuur verdiende geld verbrassen aan internet-games. Er zijn kinderen die 300 (!!!) euro weten op te halen. Dat zijn wel uitzonderingen, maar 100 hebben ze zo. Men geeft al gauw vijf euro per groepje. Ik herinner me dat wij vroeger bij tante Truus en ome Harrie in Heijen op nieuwjaarsdag langs de deuren gingen om 'gelukzalig nieuwjaar' te roepen, en dan snoep kregen. Nu zijn kinderen beledigd als ze 'alleen maar' snoep krijgen.

Traditionele zoetigheden

Met Kerst liggen de winkels vol met een soort speculaas-achtige koekje, maar dan dik en vet, met olijfolie en doordrongen van honing en suikersiroop. Met één zo'n koekje op een nuchtere maag hoef je de rest van de dag eigenlijk niet meer te eten. Je maagzuur bruist er heerlijk van op. Ik denk dat je er aan kunt wennen. Een ander Kerst-baksel is meer aan ons besteed. Gemaakt van amandelen, suiker en weinig meer, doet daarom wel in de verste verte aan marsepein denken. De balletjes zijn in poedersuiker gedoopt, anders kleeft het zo aan je handen. De zoetigheden schijn je te krijgen als je bij iemand op bezoek gaat tussen de kerstmaaltijden door.

Atheense kerstversiering

Hoe maken de Grieken duidelijk dat kerst voor de deur staat? Net als in de andere westerse landen, wordt dan huis en haard versierd, maar in deze contreien gebeurt dat vrijwel uitsluitend buiten; binnenversiering is er bijna niet bij. De balkons hangen vol, overvol eigenlijk, met slierten lampjes, in allerlei kunstige patronen opgehangen. Die lampjes zijn soms aan, soms uit, en de tijd tussen aan en uit wisselt van een kwart tel tot een tel zo ongeveer. Er zijn uitzonderingen gelukkig, sommige lampslierten zijn permanent aan, zonder flikkerpatronen. Er zijn ook heel geraffineerde onregelmatigheden: daar gaan de lampjes heel langzaam steeds sterker branden, flikkeren dan even koortsachtig, en gaan dan weer als een kaarsje in een zuurstofarme omgeving uit. Dat herhaalt zich dan eindeloos. Althans, zo lijkt het, want ze zijn al aan/uit vanaf zo ongeveer drie à twee weken voor kerst. In Nederland zie je dit soort feestelijkheden natuurlijk ook wel, en ik heb het gevoel steeds meer, maar hier zijn ze voorlopig nog de absolute winnaars. Nog een verschil met Nederlandse lichtpatronen: geen kerstbomen met lampjes in de tuin. Wel hier en daar een palmboom. De lichtslierten volgen dan keurig de stam, netjes omcirkeld als een lichtontvlambare liaan, en dan iedere palmtak volgend, zodat het net een vuurfontein lijkt, vooral als het waait. En dat doet het hier nogal vaak, en dan ook hard.
Er zijn ook niet-lichtgevende versieringen, maar die zie je natuurlijk niet zo goed door al dat schitterende geweld. Het zijn vooral de kerstmannen die hier favoriet zijn. Ze klimmen in ladders, zwaar beladen met pakjes, zeilen door lucht in een soort van arrenslee voortgetrokken door op rendieren geïnspireerde evenhoevigen, of zitten of hangen nietszeggend voor zich uit te staren op een balkon of ergens halverwege. Daarna komen de kerstpoppen. Opgeblazen joekels van monsterlijke smaak. Als het waait zijn ze echt helemaal belachelijk. Ooit een in de wind heen en weer zwiepende sneeuwpop gezien? Ze staan hier bij de vleet. Bij nadere aanschouwing zijn ze uiteraard van balonnenplastic en staat er een lawaaierig kreng naast om er lucht in te pompen. Had je zo wel kunnen bedenken, natuurlijk, want hoe zou je een sneeuwpop in vorm kunnen houden in een klimaat waar naast die pop aan de ene kant een wapperende palmboom staat, en aan de andere kant een uitbundig bloeiende Chinese roos. Ik heb nooit begrepen waarom men krampachtig aan een bepaalde versiering vasthoud in een klimaat waar dat niet bij past. Zij zullen wel redeneren dat wij ook belachelijk doen, want lichtgevende kerstbomen buiten in de vrije natuur bestaan ook niet, is ook je reinste onzin. Toegegeven. En rendieren bestaan bij ons evenmin. Ook waar. Waarschijnlijk zijn we met zijn allen even gek.

6 Januari, het zegenen der wateren

In de Noordelijke Landen is 6 Januari traditioneel verbonden met de drie wijzen die dan zo ongeveer bij de kribbe in Bethlehem aankomen. Ik herinner mij nog goed dat er dan een ongare boon in de pap zat, en wie de boon trof, was dan de volgende dag de hele dag koning. Alles naar zijn of haar wens, mits redelijk en uitvoerbaar; zoiets als de constitutionele monarchie dus. Maar hier in Griekenland is dat niet het geval. Geen spoor van die drie wijzen. Zij doen iets heel erg anders: zij zegenen de wateren. De aarde heeft namelijk wortels, moet je weten, en die worden opgeknabbeld door een soort trollen. Aan het begin van het jaar moet je daar een halt toe roepen, en dat is verbonden aan 6 januari. De wateren worden dan gezegend door de priester met een zilveren kruisbeeld en een bosje basilicum, en vervolgens in alle huizen gesprenkeld met datzelfde bosje basilicum, vooral in de hoeken en de schoorsteen, want van daaruit komen die trollen. Water sijpelt van nature door de aarde, en komt zo vanzelf bij die wortels, en de heilige kracht jaagt dan die trollen wel weg. Jullie lezen het al, hier is sprake van een oeroud geloof, en het Christendom heeft dat moeten absorberen om een beetje voet aan de grond te krijgen. Het magische water werd gewijd water, de sjamaan werd een priester, de trollen werden duivelse machten. En om het verhaal helemaal christelijk te maken, werd 6 januari uitgeroepen tot de dag waarop Jezus gedoopt werd door Johannes in de rivier. Dus op en top een dag van Heilige Wateren. Zoals in alle moderne landen wordt zo'n gebeurtenis live uitgezonden op TV. De nationale zender kiest daarvoor Pireaus uit, de haven van Athene. Eerst een binnenopname van een soort mis, niet meer (of minder) dan orthodox gezang in de locale grote kerk. Dan toogt het heilige gezelschap in processie naar de haven, begeleid door een fanfare en het kruisbeeld gedragen op een soort dienblad. Eenmaal bij de haven aangekomen, nemen de priesters plaats op een speciaal daarvoor ingericht platform, en begonnen weer laagtonig te zingen. Het leger en de luchtmacht staan fier in de houding, alle ministers, de premier en meestal de president zijn present. De marine ook, maar dan in het water, op grijze boten keurig in een vierkantje geparkeerd. Kortom, als je een coupe zou willen plegen, zou je het nu moeten doen, want het hele staatsapparaat is aanwezig. De boten liggen in heel Griekenland op dit moment stil, hetzij in de haven, hetzij ergens op zee. Er mag absoluut niet gevaren worden. Dan, na een lange wachttijd die ons erg aan de inkomst van Sinterklaas doet denken, wordt het kruisbeeld in zee gegooid, onder luid en constant getoeter van de marineboten . Maar omdat dat driemaal (scheepsrecht) moet gebeuren, en omdat het kruis nogal kostbaar is, zit er een touwtje aan, en wordt het geval keurig weer opgetrokken. Na het klaren van de klus roept de hogepriester nog wat goede wensen voor het komende jaar, de massa gaat tevreden huiswaarts en de TV zender schakelt over naar de reclamespotjes. De wateren zijn nu weer voor een heel jaar gezegend, er kan niks meer misgaan! Uiteraard is dit een vrije dag voor iedereen, dit is een Heel Belangrijke dag!